“Aile içi şiddete odaklandık”

12.09.2021
3
Okuma Süresi: 8 dakika
A+
A-

Zeynep Aksoy – “Carmen” tekrar fakat bu kere çok farklı bir anlatımla sahnede. İsveçli Johan Inger’ın koreografisini üstlendiği yapıtta öykü bir …

“Aile içi şiddete odaklandık”
REKLAM ALANI

Zeynep Aksoy – “Carmen” tekrar fakat bu kere çok farklı bir anlatımla sahnede. İsveçli Johan Inger’ın koreografisini üstlendiği yapıtta öykü bir çocuğun gözünden anlatılıyor. Tüm set bir eşkenar üçgenden oluşuyor ve bu üçgen içgüdüsel olarak bu sanat yapıtında tasvir edilen kainatı temsil ediyor. “‘Carmen’im sırf öykünün bayan kahramanına dayanmıyor, birebir vakitte Merimée’nin özgününde olduğu üzere, balemde, sevgilisinin özgürlüğünü kabul edemeyen, cehenneme inen bir yol açan Don José’nin aşk hastalığına odaklanıyor. ilkel içgüdüleri: tutku ve intikam” diyen Inger’le “Carmen’in yeni versiyonunu konuştuk.

Bir “Carmen” daha, bu kere dans olarak… Neden?

Spanish National Dance Company’nin o zamanki yöneticisi José Carlos Martínez bana geldi ve bir İspanyol gösterisi yapmamı istedi. Ben de böylece farklı çalışmalara bakmaya başladım ve “Carmen”de karar kıldım. Müzik de benim için en gerçek seçimlerden biri oldu. Kendi adıma şunu da söyleyebilirim ki anlatı çalışması yapmak benim için bir birinciydi. Bir anlatı ile tanışmak ve bir kıssa anlatmaya çalışmak benim için büyük bir meydan okuma oldu.

Sizce “Carmen”i kıymetli bir eser yapan nedir ve koreografiyi tasarlarken yaklaşımınız neydi?

Kendime, “Neden diğer bir ‘Carmen’ yapalım ve ona ne katabiliriz?” diye sordum. Öyküyü okurken ne kadar şiddet içerdiğini fark ettim ve epey şaşırdım. Böylelikle, dramaturgumla bayan ve erkek ortasındaki şiddet ile aile içi şiddete odaklanmaya karar verdik. Böylelikle “Carmen”e yaklaşımımız ve konseptimiz bu oldu.

Sizin versiyonunuzda hikaye, bir çocuğun gözünden anlatılıyor ve tüm sahne eşkenar bir üçgenden doğuyor. Konseptinizi biraz açar mısınız??

Şiddete şahit olması için bir çocuğu oraya koymayı seçtik. Zira aile içi şiddet bir kere deneyimlendiğinde tekrarlanması beklenen bir durum. Pekala çemberin başı ve sonu nerede? Aile içi şiddet kavramıyla uğraşırken bunun değerli olduğunu düşündük. Çocuğun başlangıçta çok suçsuz olması  Don José’nin ilerleyişine, karanlığına ve davranışlarına tanıklık etmesi bu yüzden. Çocuk etkileniyor ve kıssa boyunca gitgide daha da karanlıklaşıyor.

Bizet’nin operasından etkilendiniz mi? 

Hayır, Bizet’nin operasından çok etkilenmedim. Elbette biz de işimize ufak tefek şeyler ekledik. Lakin temel olarak Mary Maier’in kitabını takip etmeye çalıştık. Yani kitap bizim ana ilham kaynağımızdı.

Marc Alvarez’in orjinal müziğine yapılan koreografi, yapıtla bütünlük içinde olsa da, tekrar biraz farklı…

Yapmaya çalıştığım Marc Alvarez’in yeni müziğini kullanmaktı. Bunu biraz Don José’nin iç dünyasını, ve tahminen de karanlığını anlatmasıyla ilişkili olarak kullanmaya çalıştım. Elbette yapımın cömert olması da değerliydi. Sanırım birinci perdenin çok renkli ve cömert olması için çabaladım. İkinci perdede ise öykü daha karanlık bir yere gerçek gidiyor.

Carmen yol, Don José yolcu

“Carmen”deki ana karakterleri nasıl kurguladınız? Merimée’nin romanındaki üzere sizin işinizin de Carmen’e değil Don José’ye odaklı olduğunu söylüyorsunuz. Bunu biraz açar mısınız?

Hakikat, Mérimée’nin romanına odaklandım ve münasebetiyle Don José’nin değişimini takip ettim. Oyunda onu mesleğinin başında, orduda basamakları tırmanmaya çalışırken ve akabinde Carmen ile tanıştığında takip ediyorsunuz. Dramaturji açısından konuşursak, Carmen hakikaten sessizken Don José’nin karakterinde büyük bir gelişme var. Carmen adeta bir yol. Bu yüzden, Mérimée’nin romanı üzere, Don José’nin yükselişini ve düşüşünü takip etmeyi seçtik biz de.

İzlerken flamenko üzere klâsik İspanyol danslarının, klasik bale ve çağdaş dansın dayanılmaz bir armoniyle birlikte çalıştığını gördüm. Koreografik yaklaşımınız/felsefeniz neydi ve dansçılar bunu nasıl aldı?

Dürüst olmam gerekirse ne kadar flamenko olduğunu bilmiyorum. Birtakım teatral flamenko anları olduğunu düşünüyorum fakat lisan açısından o kadar emin değilim. Klasik dans olarak başlayıp sonrasında çağdaş dans ile mesleğine devam etmiş biriyim ben. Yıllar boyunca, kullandığım ve kullanmaya devam ettiğim bir cins söz hazinesi topladım koreografi dilimde. Bu yüzden, “Carmen” üretiminde kullanabileceğim birçok dans tarzının bir eseri olarak görüyorum kendimi. Dansçılar da malzemeyi almakta katiyetle sorun yaşamadılar hatta onlara epey yakındı diye düşünüyorum. Bu yüzden keyifliydi ve onlara kendi hudutları içinde olmayan bir lisanın empoze edilmesi kelam konusu bile değildi.

“Asıl sorun karakterleri bulmak”

İşin doğum ve gelişme sürecini özetleyebilir misiniz?

Her sahneyi çok ayrıntılı bir biçimde hazırladık. Stüdyoya girmek çok zevkliydi. Koreografi hazır değildi lakin her sahnede ne söylemem gerektiğini biliyordum. Bu manada soyut çalışmadan çok farklıydı zira soyut çalışma daha çok bir süreçtir ve ilerledikçe bir şeyler keşfedersiniz. Ancak her sahnenin ne olması gerektiği konusunda çok nettim. Bu yüzden benim için de büyük bir keşif oldu.

Koreografinizde dansçılar için zorluklar nelerdi?

Dansçılar için zorluk karakterleri bulmaktı zira çok spesifik ve yansıtması epeyce sıkıntı karakterlerdi. Bu nedenle, koreografi açısından bir zorluk yaşadıklarını düşünmüyorum. Daha çok “Carmen’imi nasıl bulacağım, Don José’mi nasıl bulacağım, bu çocuk olarak ben kimim?” üzere soruların karşılıklarını bulmak sıkıntı bir süreçti.

Sahneye koyduğunuz yapıttan seyirciye geçmesini istediğiniz temel şey nedir?

Seyirci hem aydınlanmış hem de dokunulmuş ve etkilenmiş hissederek çıkabiliyorsa “Carmen”den, onlara ulaşmışım ve işimi yapmışım demektir.

Bir önceki yazımız olan Yunus’un öğretisine ihtiyacımız var başlıklı makalemizde Anadolu, dünya ve İnsan hakkında bilgiler verilmektedir.

REKLAM ALANI
Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.