Milli Muharip Uçak için teknolojik seferberlik

 Milli Muharip Uçak için teknolojik seferberlik

 

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ (TUSAŞ) Genel Müdürü Temel Kotil, 3’üncü Verimlilik ve Teknoloji Fuarı’nda AA muhabirine yaptığı açıklamada, MMU Projesi’nin ilerlediğini, 18 Mart 2023’te aviyoniklerin, denetim ve hidrolik sistemlerin yer aldığı prototipin birinci sefer motor çalıştıracağını ve yer testlerine başlanacağını söyledi.

Proje için “çok sıkı” bir takvim yaptıklarını ve bunu takip ettiklerini lisana getiren Kotil, proje kapsamında hem kendilerinin öğrendiği hem öğrettikleri bir süreç yürüttüklerini belirtti.

Kotil, projede vazife alan mühendis sayısının 1000’e ulaştığı bilgisini vererek, şirketteki toplam mühendis sayısının ise 4 bini geçtiğini kaydetti.

MMU için hazırlanan hangarın bu yıl biteceğini tabir eden Kotil, şöyle konuştu:

“Gizli proje olduğu için özel bir hangar. Mühendislik binasıyla iç içe olacak. Dışarıdan izole, kendi irtibat altyapısı, yüksek hesaplamalı bilgisayarları bulunan bir yapı olacak. Rüzgar tünelimiz 2022 sonunda devreye girecek. Bizim için, Türkiye için, ülkenin bekası için en değerli proje 5’inci jenerasyon savaş uçağı. Bu nedenle titizlikle çalışıyoruz. İş yoğunluğumuz bizi ‘öldürüyor’ lakin iş yoğunluğundan ötürü ürettiğimiz sinerji bütün sorunları rahatlatıyor.”

PROJELER BİRBİRİNİ DESTEKLİYOR

Hürjet’in de 2022 sonunda uçacağına dikkati çeken Kotil, bu uçağın yer testlerinin yapılacağı sistemin MMU testlerini kolaylaştıracağını, Gökbey helikopterinin tam ölçekli yorulma test altyapısının da evvel Hürjet, sonrasında MMU için kullanılacağını bildirdi. Temel Kotil, “Bütün projelerimiz birbirine takviye veriyor. Aksungur’da elde edilen uçuş denetim sistemi, F-16’da öğrendiğimiz uçuşla ilgili deneyimlerimiz MMU’da kullanılacak. Her bir proje zorluk getirse bile birbirine dayanak olduğu için kolaylık da sağlıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

MMU’nun modüllerinin üretiminin 2022 sonuna kadar tamamlanacağını belirten Kotil, şunları söyledi:

“2022’de uçağı gösteririz. Şu anda modül üretimi başladı. MMU’nun en kıymetli modülü motorları tutan 5 metreye 3 metre titanyumdan modüller. İmalatı en sıkıntı kesim bu. İmalat konusunda biz çok yeterliyiz. F-35’in orta gövdesini yapıyoruz, imalat açısından bundan kolay bir proje değil. İmalatta meşakkat yaşamayacağımızı düşünüyoruz. Buna karşın ekstra önlemlerle gidiyoruz. Motor çalıştırmadaki 18 Mart 2023 maksadını tutturmak bizim için çok kıymetli.”

20 BİN MODÜL İÇİN MİSYON DAĞILIMI

Temel Kotil, MMU’nun 20 bin modülden oluştuğuna işaret ederek, başlangıçta hazır motor kullanılacağını daha sonra TRMotor tarafından geliştirilecek motorun uçağa entegre edileceğini aktardı.

İnişte ortaya çıkan kuvvetle 60 tona ulaşacak yükü taşıyacak iniş kadrolarını geliştirip üretmek için bir paydaşlık oluşturduklarını söz eden Kotil, “Altınay, TUSAŞ ve bir İtalyan şirketiyle kurdumuz iştirakimiz var. İtalyan şirket birebir vakitte Altınay ile birlikte Hürjet’in iniş ekiplerini yapıyor. Türkiye burada iniş kadrosu yeteneği kazanmış oldu.” dedi.

İklimlendirme sistemi için Türk firmalarıyla ortak şirket kurulduğunu ve bu gereksinimin yerli imkanlarla karşılanacağını vurgulayan Kotil, şunları kaydetti:

“Aviyonikleri, bilgisayar donanımlarıyla ilgili ASELSAN’ımız var, yazılımıyla ilgili HAVELSAN’ımız var, TUSAŞ’ın kendi yazılım takımı var. Savaş uçaklarında kanatların, denetim yüzeylerinin hareketlerini sağlayan aktüatörleri TUSAŞ, Altınay ve bir Ukrayna firmasının kurduğu iştirak yapıyor. Kokpiti saran saydam kanopiyi yerli olarak üretmek için çalışıyoruz. Uçağın burnunda çok tesirli bir radar var. Bu misyonu ASELSAN’a verdik, yapıyor. Uçak üzerinde sensörler, algılayıcılar var, ASELSAN’a, HAVELSAN’a verdik. Merkez bilgisayarları TÜBİTAK BİLGEM yapıyor. Güç dağıtım sistemini Pavotek geliştiriyor. Bu uçakta Türkiye’deki bütün kabiliyetleri devreye almış durumdayız. Savaş uçağı yapmak demek, katkı verebilecek tüm ögeleri devreye almak manasına geliyor. Kim ne yapmak istiyorsa iş veriyoruz. TUSAŞ’ın buradaki ana rolü tasarım, geometriyi bitirmek. Dış geometri bitti, denetim yüzeyleri bitti, artık yapısal iskeleti, şekillendirmeyi yapıyoruz. Bunu bizden diğeri yapamaz. Bunun içine giydireceğimiz bütün ekipmanları bize diğerleri yapıyor. Bunların yerli ve ulusal olması gerekiyor. Savaş uçağı demek, yerli ve ulusal demek oluyor. A’dan Z’ye motor dahil her şey vakti geldiğinde yerli ve ulusal olacak. Bu nedenle Türk firmalarını olabildiğince projeye dahil ediyoruz, kontrat veriyoruz. ‘Yapabilecek kim varsa gelsin’ diyoruz.”

Temel Kotil, projedeki insan kaynağını da artırmayı sürdüreceklerini, MMU için 3 bin mühendis istihdam etmeyi planladıklarını söyledi. Kotil, “Bu bir maraton, bu uçakla Türkiye savaş uçağı üretebilen ülkeler ortasına giriyor. Gençlerin bu heyecana ortak olmasını istiyoruz. Gelin, bizimle çalışın, bir tarafından dokunun.” diye konuştu.

 

Yapılan Yorumlar
Bir Yorum Yapın