Fahiş fiyat nasıl biter? Uzmanlardan beş öneri

 Fahiş fiyat nasıl biter? Uzmanlardan beş öneri

Hurriyet’in haberine nazaran, çabucak hemen herkes üretim planlamasına dikkat çekerken, çiftçinin yani üreticinin maliyetlerinin düşürülmesi gerektiğini söylüyor.

‘HAVZA BAZLI DAYANAK MODELİ İŞLETİLMELİ’

Türkiye’de havza bazlı üretim modelinin bir müddettir devrede olduğunu fakat tam olarak uygulanamadığını belirten Konya Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi ve Ziraat Mühendisleri Odası Konya Şube Lideri Prof. Dr. Süleyman Soylu, “Her ilçeye farklı bir havza belirlendi. Ekilecek eserlere destekleme verilecekti. Lakin bu tam olarak uygulanamadı. Bu sistem uygulanamayınca da çiftçi hangi eserden daha fazla para kazanacağını düşünürse onu ekmeye başladı. Bu da plansızlığı beraberinde getirdi” dedi.

“Bir yıl bir eserden çok oluyor ve fiyat düşüyor, öbür yıl fiyat düşük olduğu için üretici bunu ekmiyor. Bu türlü olunca da eser ekilmediği için son tüketici daha değerliye alışveriş yapıyor” diyen Soylu, ” Havza bazlı dayanak modeli var lakin Türkiye’nin her yerindeki çiftçilere birebir takviye veriliyor. Örneğin Konya’da buğday eken çiftçiye daha fazla takviye verilse çiftçi buğday ekmeye devam eder. Böylelikle Türkiye çapında eser deseni de oluşturulur” diye konuştu.

“MARKETLER BU KADAR RAHAT OLMAMALI”

Üretim bölümünde maliyetlerin çok yükseldiğini söyleyen Türkiye Halciler Federasyonu Lideri Yüksel Tavşan, “Meyve-sebze dayanıksız tüketim mallarıdır. Üretim olmadığı vakit fiyat yükselir, fazla olduğu vakit da fiyat düşer. Örneğin limon geçen ay 10 liraydı artık 4 lira. Popülist olmadan bakacaksak birinci olarak üretime odaklanmalıyız. Bu yüzden develetin üretim maliyetlerine odaklanması gerekiyor. Fakat planlı üretime geçersek bu iş çözülür. Örneğin mutfağın vazgeçilmezi domates, patates, salatalık, soğan üzere temel eserlere devlet daha fazla takviye vermeli. Bu eserleri eken çiftçiler eser çok da olsa az da olsa para kazanmalı” dedi

“EKİLEMEYEN YERLER GÖÇMENLERLE DEĞERLENDİRİLSİN”

Türkiye Besin ve İçecek Sanayi Dernekleri Federasyonu (TGDF) Lideri Şemsi Kopuz da Türkiye’de ekilmeyen tarım alanlarına dikkat çekti. Kopuz, “Türkiye’de ekilmeye bir karış tarım toprağı kalmamalı. Yüksek enflasyonu düşürmek için üretim daha fazla olmalı. Üretimi arttırmak için de çiftçi daha çok desteklenmeli. Ayrıyeten Türkiye’de milyonlarca göçmen var. Bu göçmenlerin birden fazla devlete yük oluşturuyor. Göçmenlerin de para kazanması ve ülkeye yararı olması için devletin elindeki ekilemeyen tarım alanları göçmenlere ektirilebilir” açıklamasını yaptı.

“FİNANSMAN SORUNU ÇÖZÜLMELİ”

Antalya Ticaret Borsası Lideri Ali Çandır, da çiftçilerin finansman maliyetlerine dikkat çekti. Çandır, şunları söyledi: “Son periyotta devamlı olarak konuşulan ve gündeme gelen fiyat artışlarının birincil nedeni girdi fiyat endeksi ile ziraî üretici ve tüketici fiyat endeksleri ortasındaki üretici aleyhine bulunan önemli açıklıktır. Hakikaten elektrik, mazot, tohum, gübre ve ilaç üzere girdi maliyetleri incelendiğinde geçtiğimiz yıla oranla birtakım kalemlerde yüzde 100’ün üzerinde artırım görülmektedir. Başka taraftan üreticinin tedarik ettiği girdilerin neredeyse tamamı vadelidir. Vade tarihi de ekseriyetle hasat vaktine odaklıdır ve çok yüksek maliyetlidir” dedi.

Bununla birlikte Çandır “Fiyat artışlarının bir öteki nedeni de 2010 yılında yapılan düzenleme sonrası yaş meyve zerzevat ticareti için hallerin mecburî alan olarak çıkarılmasından kaynaklanmaktadır. Bu düzenleme ile aktif piyasa işleyişi için güzel bir ortam olan hal sisteminin ticaretteki hissesi süratle azalmıştır. Bu durum, dalda bilhassa maliyet fiyat bağının ve bilgisinin şeffaflıktan ve yanlışsız kayıtlı olmaktan uzaklaşmasına destek oluşturmuştur. Bunun kaçınılmaz sonucu olarak piyasa işleyişinin etkinliğinden uzaklaşılmıştır. Girdi maliyetinin düşürülmesinin yolu Ziraat Bankası tarafından hasat sonuna kadar finansma-nının karşılanacağı bir girdi platformundan geçmektedir. Kamuya düşen vazife ise piyasada aktör olmak yerine; uzman bir düzenleme, izleme, denetleme ve düzgünleştirme (DİDİ) siyasetini hayata geçirmesidir” açıklamasını yaptı.

“GENÇLER ÜRETİMDE TUTULMALI”

Fiyat artışlarından üreticilerin yani çiftçilerin sorumlu olmadığını urgulayan Türkiye Ziraatçiler Derneği Lideri Hüseyin Demirtaş,“ Sorun üretici değil. Üretim maliyetleri yüksek. Tüketici bu yüzden ucuz esere ulaşamıyor. Ayrıyeten yaş-meyve zerzevat güçlü eserler değildir. Şayet soğuk zincir olmazsa tarladan markete kadar olan süreçte eserin yüzde 30’u yok oluyor. Bu türlü olunca da çiftçide 1 TL, markette 5 TL durumu ortaya çıkıyor. Her şey planlamaya bağlı. Üretici gübreden mazota, zirai ilaçtan elektriğe kadar tüm girdilerinde yüzde 50’den fazla artış var. Örneğin çiftçi vergisiz mazot alabilse bile fiyatlara çok büyük tesiri olur. Kesimi regüle edecek kurumlar çiftçiye daha çok takviye vermeli. Böylelikle hem çiftçi daha çok kazanır hem de üretici daha ucuz esere ulaşır” dedi.

KİMİ ESERLERDE YAŞANAN FİYAT DEĞİŞİMİ

BİRÇOK eserde son 1 yıllık devirde yüzde 50’yi aşan fiyat artışları yaşandı. Örneğin 1 kilogramlık beyaz peynirin fiyatı, yüzde 85 artarak 26 TL’den 48 TL’ye yükseldi. 5 litrelik ayçiçek yağının fiyatı ise 56 liradan 80 TL’ye kadar çıktı. Halde 2-3 lira olan domates ise marketlerde ve pazarda 7-8 TL’ye tüketiciye sunulmaya başladı. Misal durum soğan-patates üzere temel besin unsurlarında de görüldü. Hal fiyatı 1-1.5 TL olan bu eserler son tüketiciye 4 TL’ye satıldı. 1 adet yumurtanın fiyatı üreticide 50 kuruş düzeylerinden 80 kuruş düzeylerine yükseldi. Yaşanan bu yükseliş tüketiciye artırım olarak yansıdı. Yumurtanın fiyatı kimi yerlerde 1.3 TL’ye kadar çıktı.

ACİL SERVİS HEKİMİNE YUMRUKLU ATAK

Bir önceki yazımız olan İngiltere Türkiye'yi kırmızı listeden çıkardı! 200 bin kişilik etki başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yapılan Yorumlar
Bir Yorum Yapın